ASSEDEL
18 Ocak 2025 tarihinde, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) Ön Soruşturma Dairesi I, çoğunluk kararıyla Libya’daki Durum kapsamında Bay Osama Elmasry Njeem, diğer adıyla Osama Almasri Njeem hakkında tutuklama emri çıkardı.
Elmasry Njeem, 2011 yılındaki iç savaştan bu yana devlet egemenliğinin zayıflaması nedeniyle fiilen Libya’daki kamu kurumlarını temsil eden özel bir askeri grup olan RADA’nın bir üyesidir.
Şüpheli, 2016 yılından bu yana Mitiga Hapishanesi’nde polis şefi olarak görev yapmıştır. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi (HRC) tarafından oluşturulan bağımsız Hakikat Bulma Misyonu tarafından bu hapishane, işkence ve cinsel istismar gibi çok sayıda insan hakları ihlalinin gerçekleştiği bir yer olarak tanımlanmıştır. UCM, Mitiga Hapishanesi’nde meydana gelen suçların doğrudan Bay Njeem tarafından işlendiğini veya onun emriyle gerçekleştirildiğini tespit ettikten sonra; kişisel onura yönelik ağır saldırılar, zalimane muamele, işkence, tecavüz ve cinsel şiddet ile cinayet savaş suçları nedeniyle hakkında tutuklama emri çıkardı.
Şüpheli, 19 Ocak 2025 Pazar günü erken saatlerde İtalya’nın Torino kentinde tespit edildi ve İtalyan makamları tarafından başarıyla tutuklandı. Ancak 22 Ocak’ta Almasry şaşırtıcı bir şekilde serbest bırakıldı ve ülkesine geri gönderildi. UCM’nin herhangi bir desteği veya istişaresi olmaksızın alınan bu karar, çeşitli usul hataları gerekçe gösterilerek açıklandı. İtalyan makamları, tutuklama işlemi gerçekleştirilmeden önce Adalet Bakanı Carlo Nordio’ya danışılması gerektiğini belirtti. Bunun üzerine hükümet, ulusal güvenliği korumak amacıyla bir sınır dışı etme kararı aldı.
Herhangi bir istişare sürecine dahil edilmeyen UCM, İtalyan makamlarının kararını eleştirmekte ve şu açıklamalarda bulunmaktadır: “Mahkeme, bildirildiği üzere atılan adımların doğrulanmasını yetkililerden talep etmekte olup henüz bu doğrulamayı alamamıştır” ve “Tüm Taraf Devletlerin, suçların soruşturulması ve kovuşturulmasında Mahkeme ile tam olarak iş birliği yapma yükümlülüğünü hatırlatmaktadır.”
Nitekim Başbakan Giorgia Meloni, Adalet Bakanı Carlo Nordio, İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi ve istihbarat konularından sorumlu Başbakanlık Müsteşarı Alfredo Mantovano, UCM’nin tutuklama emrine uymadıkları gerekçesiyle şu anda Roma Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturulmaktadır.
Öte yandan, İtalya ve Libya arasındaki ilişkiler, insan hakları ihlalleri bakımından her zaman sorunlu olmuştur. 2017 yılından bu yana iki ülke, “Sınırların Dışsallaştırılması” olarak adlandırılan ve göçle mücadele konusunda AB’nin temel stratejilerinden birini oluşturan “İtalya-Libya Mutabakatı”nı uygulamaktadır. Bu yaklaşım, göç yönetiminin üçüncü ülkelerle iş birliği yoluyla dışsallaştırılmasını kapsamaktadır. Devletlerin AB dışındaki ülke vatandaşlarına topraklarına erişim hakkı verip vermemeye karar verme yetkisi bulunsa da, bunu hukuka uygun şekilde gerçekleştirmeleri ve bireylerin temel haklarını korumaları gerekir. Bu İtalya-Libya anlaşması, Akdeniz’deki göç akışlarının yönetiminde RADA gibi Libya’daki kamu kurumlarına dayanmıştır. Bunun sonucunda, İtalya’nın mali katkıları, RADA gibi özel askeri grupları istemeden destekleyebilir. Bu grupların, işkence ve cinsel istismar da dahil olmak üzere kötü muamele iddialarının bulunduğu Mitiga gibi tesislerde düzensiz göçmenleri alıkoyduğu bildirilmiştir. Bu grupların faaliyetlerini fidye ödemeleri yoluyla finanse ettiklerine de inanılmaktadır.
ASSEDEL, UCM’nin açıklamasını desteklemekte ve İtalya’ya göçmenlerin insan haklarını koruma ve güvence altına alma çağrısında bulunmaktadır. Ayrıca ASSEDEL, gelecekte yaşanabilecek insan hakları ihlallerini önlemek amacıyla AB ülkelerini, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) gibi uluslararası kurumlarla iş birliği yaparak suç örgütlerine karşı mücadeleyi sürdürmeye davet etmektedir.
Sonuç olarak, İtalya’nın düzensiz göç konusunu nasıl ele aldığını anlamakla ilgileniyorsanız, lütfen “ASSEDEL’s Submission for the UN Universal Periodic Review of Italy“ bağlantısına tıklayın.
KAYNAKLAR:
https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/hrc/libya/index
. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2022/738191/EPRS\_BRI(2022)738191\_EN.pdf