ASSEDEL
1 Mayıs 2026'dan itibaren Fransa, geçici korumadan yararlanan kişilere verilen geçici ikamet izninin (APS) ikinci ve sonraki yenilemeleri için 100 € tutarında bir idari ücret uygulamaya koymuştur. Reformun belirtilen amacı, tekrarlanan yenilemelerin idari maliyetlerini karşılamak olsa da, bu uygulama Avrupa Birliği hukuku ile uyumluluğu konusunda önemli hukuki sorular doğurmaktadır.
Bu rapor, yeni ücretin Geçici Koruma Direktifi (2001/55/EC), AB hukukunun temel ilkeleri olan etkililik ve orantılılık ilkeleri ile Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı açısından değerlendirilmesini içeren kapsamlı bir hukuki analiz sunmaktadır.
Temel Bulgular:
İnsani Odak vs. Olağan Göç: Geçici koruma, silahlı çatışmalardan kaçan kişilere haklara hızlı ve basitleştirilmiş erişim sağlamak amacıyla oluşturulmuş acil bir insani mekanizmadır; standart bir göç sistemi değildir. Olağan göç süreçlerinde uygulanan idari şartların, bu hassas durumdaki gruba otomatik olarak uygulanması, Direktif’in temel amaçlarını zedeleme riski taşımaktadır.
Etkililik İlkesi: Üye Devletler idari ücretler talep etme konusunda belirli bir yetkiye sahip olmakla birlikte, Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (ABAD) yerleşik içtihadına göre bu ücretler, AB hukukundan doğan hakların kullanılmasını fiilen imkânsız veya aşırı derecede zor hâle getirmemelidir. Tekrarlanan 100 € tutarındaki bir ücret, ekonomik açıdan kırılgan durumdaki yerinden edilmiş kişiler için önemli bir mali engel oluşturmaktadır. Ücretin ödenmemesi, yasal ikamet hakkının kaybedilmesine ve bunun sonucunda çalışma, sağlık hizmetleri, konut yardımları ve bankacılık hizmetlerine erişimin kesilmesine yol açabilir.
Orantılılık Açısından Endişeler: Rapor, 100 € tutarındaki ücretin orantılılık testini karşılamayabileceğini savunmaktadır. Fransız makamları, bu miktarın yenileme işlemlerinin gerçek idari maliyetleriyle örtüştüğünü gösteren kamuya açık değerlendirmeler sunmamıştır. Ayrıca, gelire dayalı indirimler veya yüksek derecede kırılgan durumdaki kişiler için muafiyetler gibi daha az kısıtlayıcı alternatiflerin değerlendirilmiş olduğuna dair bir işaret bulunmamaktadır.
Temel Haklar: Yoksul durumdaki kişilerin sosyal dışlanmasına ve yasal statülerini kaybetmelerine yol açabilecek tekrarlanan ücretlerin uygulanması, insan onuru ilkesi ve Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nda güvence altına alınan etkili başvuru hakkı ile bağdaşmayabilir. Sonuç ve Geleceğe Bakış
Sonuç ve Geleceğe Bakış: Rapor, tekrarlanan idari ücret uygulamasının 2001/55/EC sayılı Direktifin insani ruhuyla bağdaştırılmasının zor olduğu sonucuna varmaktadır. Bu nedenle, söz konusu politika Fransa’daki idari mahkemeler veya Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD / CJEU) önünde yargısal denetim süreçlerini tetikleyebilir.
Bu tür davalar, idari ret kararlarının iptal edilmesi, ödenen ücretlerin iade edilmesi veya Fransız mevzuatında gerekli değişikliklerin yapılmasının zorunlu hâle gelmesiyle sonuçlanabilir. Nihayetinde bu süreç, Üye Devletlerin AB kapsamındaki koruma rejimlerini uygularken sahip oldukları mali takdir yetkisinin sınırlarına ilişkin bir emsal oluşturabilir. Tüm raporu buradan okuyabilirsiniz.