ASSEDEL
ASSEDEL, Avrupa Parlamentosu’nda Renew Europe grubu üyesi Jan-Christoph Oetjen ile yakın zamanda kabul edilen geri dönüş ve geri kabul raporu, raporun hazırlanmasının ardındaki siyasi müzakereler ve Avrupa Birliği genelinde göçmenler, sığınmacılar ve mülteciler açısından ortaya çıkardığı endişeler hakkında görüştü.
Oetjen, öncelikle nihai metne ulaşılmasını sağlayan müzakere sürecini anlattı. Avrupa Komisyonu önerisini sunmuş ve Hollanda’dan liberal Avrupa Parlamentosu üyesi Malik Azmani raportör olarak görev yapmıştı. Oetjen’e göre başlangıçtaki amaç, liberalleri, sosyal demokratları ve Hristiyan demokratları bir araya getiren geniş bir merkez çoğunluğu oluşturmaktı.
Ancak bu uzlaşı nihayetinde sağlanamadı. Oetjen, özellikle geri dönüş ve geri kabul politikasının temel unsurları konusunda Sosyal Demokratlar ile Hristiyan Demokratlar arasındaki görüş ayrılıklarının çok büyük olduğunu belirtti. Müzakerelerin sona ermesine kısa bir süre kala Hristiyan Demokratlar alternatif uzlaşma değişiklik önergeleri sundu. Oetjen, bu önergelerin aşırı sağ gruplarla birlikte hazırlandığını ifade etti. Söz konusu uzlaşmalar daha sonra komitede Hristiyan Demokratların ve aşırı sağ partilerin desteğiyle kabul edildi.
Gözaltı ve temel haklara ilişkin endişeler
Söyleşi sırasında öne çıkan temel endişelerden biri, raporun Avrupa’da Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ICE modeliyle ilişkilendirilen uygulamalara benzer şekilde daha sert uygulamaların önünü açıp açmayacağıydı. Oetjen, Parlamento’nun tutumunun, üye devletlere geri dönüş ve geri kabul kurallarını nasıl uygulayacakları konusunda geniş bir takdir yetkisi verdiği konusunda uyardı. Özellikle gözaltı uygulamalarının genişletilmesi ve artık AB’de kalma hakkı bulunmayan kişilerin tespit edilerek ülkeden çıkarılması için yeni yöntemlerin kullanılmasına dikkat çekti.
Avrupa’nın zorunlu olarak Amerikan modelini tekrarlayacağını savunmayan Oetjen, bazı ulusal uygulamaların temel insan haklarını tehlikeye atabileceği konusunda endişelerini dile getirdi. Renew Europe açısından, bu risklerin metnin mevcut hâline karşı çıkmak için yeterince ciddi olduğunu vurguladı.
Bölünmüş bir oylama ve karşı çıkmak için iki neden
Rapor, 41 lehte ve 32 aleyhte oyla kabul edildi ve bu sonuç Parlamento’daki derin siyasi bölünmeyi ortaya koydu. Oetjen, rapora karşı oy kullanmasının iki temel nedene dayandığını açıkladı: süreç ve içerik.
İlk olarak, müzakere sürecini eleştirdi. Ona göre bu kadar önemli bir düzenleme, siyasi merkezin geniş bir çoğunluğuna dayanılarak hazırlanmalıydı. Oetjen, Sosyal Demokratların dosyayı tamamen reddetmediğini, ancak müzakereler için daha fazla zaman talep ettiğini belirtti. Parlamentonun sağ kanadı ise bu ek sürenin verilmesini reddederek daha dengeli bir uzlaşmaya ulaşılmasını engelledi.
İkinci olarak, Oetjen içerikle ilgili itirazlarını dile getirdi. Avrupa Birliği’nin Birlik içinde kalma hakkı bulunmayan kişiler için etkili geri dönüş prosedürlerine ihtiyaç duyduğunu kabul etti. Ancak üçüncü ülkelerle, insanların kendi iradeleri dışında başka ülkelere gönderilmesine yol açabilecek şekilde iş birliği yapılmasına olanak tanıyan hükümlere kesinlikle karşı çıktı. Buna, kişilerin sığınma başvuruları gerektiği şekilde değerlendirilmeden önce gerçekleştirilebilecek transferler de dâhil.
Oetjen’e göre bu durum, Avrupa hukuk sisteminin temel ilkelerinden birini zedeliyor: sığınma başvurusunda bulunma ve kişinin başvurusunun bireysel olarak incelenmesini talep etme hakkı.
Göçmenler, Mülteciler ve Sığınmacılar Açısından Riskler
Oetjen, geleceğe ilişkin olarak raporun etkisinin büyük ölçüde üye devletlerin raporu nasıl uygulamayı tercih edeceğine bağlı olacağı konusunda uyardı. Ona göre bu durum, metnin temel zayıflıklarından birini oluşturuyor: tutarlı ve ortak bir Avrupa yaklaşımı oluşturmak yerine, AB genelinde parçalanmayı artırma riski taşıyor.
Oetjen, üçüncü ülkeleri kapsayan mevcut veya ortaya çıkmakta olan iş birliği düzenlemelerine değindi. Bunlar arasında Avusturya ile Özbekistan arasındaki görüşmeler ve hâlihazırda uygulanan İtalya-Arnavutluk modeli de bulunuyor. Oetjen'e göre bu tür anlaşmalar, sığınmacıların nasıl muamele göreceği ve usule ilişkin haklarının nasıl korunacağı konusunda ciddi endişeler doğuruyor.
Oetjen özellikle, daha fazla sayıda kişinin sığınma başvuruları gerektiği şekilde değerlendirilmeden gözaltı veya sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kalmasından endişe duyduğunu ifade etti. Bir kişinin başvurusunun incelenmesi hakkının, otomatik olarak sığınma hakkına sahip olmakla aynı şey olmadığının altını çizdi. Ancak bu hakkın, demokratik bir hukuk sisteminde temel bir güvence olmaya devam ettiğini vurguladı.
Komisyon Tarafından Sıkı Denetim İhtiyacı
İnsan haklarına saygının güvence altına alınması için ne yapılması gerektiği sorulduğunda Oetjen, üye devletlerin artık uygulamaya koyması gereken daha kapsamlı AB Göç ve İltica Paktı'na dikkat çekti. Paktın önemli insan hakları güvenceleri içerdiğini belirten Oetjen, ancak geri dönüş ve geri kabul raporunun bu alanda bir geriye gidişi temsil ettiğini savundu.
Raporun oylanmış olması nedeniyle Oetjen, Avrupa Komisyonu'nun dosyayı yeniden açmasını veya düzenlemede büyük değişiklikler önermesini beklemediğini söyledi. Bunun yerine Komisyon'un, üye devletlerin kuralları uygulamada nasıl hayata geçirdiğini yakından denetlemesi gerektiğini vurguladı.
Oetjen açısından şu anki öncelik, ulusal düzeydeki uygulamaların temel hakları zayıflatmamasını sağlamak. Ona göre Komisyon, geri dönüş ve geri kabul süreçleri boyunca temel insan haklarının korunmasını güvence altına alma sorumluluğuna sahip.
Strasbourg merkezli ve insan haklarının yanı sıra Avrupa değerlerinin korunması ve geliştirilmesine bağlı olan ASSEDEL, Avrupa'da göç, iltica ve temel hakların geleceğini şekillendiren siyasi ve toplumsal tartışmaları takip etmeye ve bu konularda farkındalık yaratmaya devam ediyor.
Röportajın tamamını YouTube kanalımızdan izleyebilirsiniz!