Avrupa Hak ve Özgürlükleri Savunma Derneği

Pelin Ayan Musil ile Yuvarlak Masa Tartışması: 2002’den 2026’ya Türkiye’nin Yörüngesi

HaberYuvarlak masa toplantıları3 dk okuma
İçindekiler (1)
Yazı boyutu

2002’den 2026’ya Türkiye: İktidarın Evrimi

Pelin Ayan Musil tarafından gerçekleştirilen yuvarlak masa tartışmasında, Türkiye’nin son yirmi beş yıldaki siyasi evrimi ele alındı. Bu dönemi analiz etmek, seçimlerin yapılmaya devam ettiği ancak koşulların giderek daha dengesiz hale geldiği demokratik kurumların fiili (de facto) gerilemesi olan bir otokratikleşme sürecini gözlemlemek anlamına geliyor. Muhalefetin medyayı domine eden ve kendi kampanyası için devlet kaynaklarını kullanan bir iktidar partisiyle karşı karşıya olmasına rağmen sandıkta hâlâ kazanabildiği rekabetçi otoriterlik alanındayız.

Bu süreç dört ana aşamaya ayrılıyor.

1. Reformlar ve AKP’nin Yükselişi (2002–2007)

1999 yılında bir şiir okuduğu için hapse atılmasının ardından laik müesses nizamın mağduru havasıyla güçlenen Recep Tayyip Erdoğan, 2002’de AKP’yi iktidara taşıdı. İlk yıllarda hükümet; sivil hakları genişleten, ordunun siyaset üzerindeki ağırlığını azaltan ve dindar muhafazakârları, liberalleri ve Kürt seçmenleri cezbeden Avrupa yanlısı reformları teşvik etti. 2007 yılında ordunun Abdullah Gül’ün cumhurbaşkanlığına karşı internet üzerinden yayımladığı uyarı (e-muhtıra) ters tepti: Erdoğan’ın mağduriyet anlatısını besledi ve AKP’nin oy oranını %34’ten %47’ye taşıdı.

2. Kurumsal Çatışma ve Protestolar (2007–2015)

Çatışma mahkeme salonlarına taşındı: 2008’de AKP kapatılmaktan tek bir oyla kurtulurken, Ergenekon ve Balyoz davaları askeri üst kademeyi tasfiye etti. 2010 anayasa referandumu askeri yargıyı sınırlandırırken yargı üzerinde siyasi nüfuzun önünü açtı. Bu sırada, 2013 yılındaki Gezi Parkı protestoları, İstanbul’daki bir kentsel dönüşüm anlaşmazlığını ülke çapında bir seferberliğe dönüştürdü ve ana muhalefet partisi CHP’yi sivil toplumla daha geniş bir diyalog aramaya itti.

3. Başkanlık Dönüşümü (2015–2018)

Haziran 2015’te AKP, Kürt yanlısı HDP’nin meclise girmesiyle ilk kez salt çoğunluğunu kaybetti. Kürt barış sürecinin çökmesinin ardından Erdoğan milliyetçi bir çizgi benimsedi, MHP’den oy çekti ve Kasım ayındaki erken seçimlerde çoğunluğu geri kazandı. Temmuz 2016’daki başarısız darbe girişimi ve ardından ilan edilen olağanüstü hal, iktidarın dikeyleşmesini hızlandırdı: MHP ile ittifak kuran Erdoğan, 2017 referandumuyla muazzam yetkileri elinde toplayan bir başkanlık cumhuriyetinin (2018’de yürürlüğe girdi) kurulmasını sağladı.

4. İtiraz ve Yeni Baskı Dönemi (2019–2026)

Kamu kaynaklarının kullanımına, medya kontrolüne ve çok sayıda Kürt belediye başkanının görevden alınmasına rağmen muhalefet iktidara meydan okumayı başardı: 2019’da Ekrem İmamoğlu (CHP), ilk seçimin iptal edilmesinin ardından iki kez kazanarak İstanbul’u fethetti; 2023’te Erdoğan, cumhurbaşkanlığı ikinci turunda Kemal Kılıçdaroğlu’na karşı %52,2 ile kazandı; 2024’te ise CHP yerel seçimlerde birinci parti oldu.

Bu başarıları sert bir baskı dalgası izledi: Mart 2025’te İmamoğlu yargılanmayı beklerken tutuklandı; bu durum Temmuz ayına kadar süren öğrenci protestolarını ve ekonomik boykotları tetikledi. Son olarak, Mayıs 2026’da bir mahkeme kararı CHP’nin 2023 kurultayını geçersiz kılarak Kılıçdaroğlu’nu yeniden partinin başına getirdi.

ASSEDEL, bu yuvarlak masa tartışması sırasındaki zamanı, müsaitliği ve değerli analizlerini paylaştığı için araştırmacı Pelin Ayan Musil’e içtenlikle teşekkür eder. Bu konudaki derinlemesine görüşleri, insan haklarını ve demokratik değerleri savunma yönündeki günlük kararlılığımızı güçlendirmede hayati bir öneme sahiptir.

ASSEDEL'den diğer içerikler

Haberler →
· 3 dk

ASSEDEL, Bakanlar Komitesine Yeni Bir Madde 9.2 Bildirimi Sundu

ASSEDEL, Yüksel Yalçınkaya / Türkiye (Başvuru No. 15669/20) Büyük Daire kararının icrasına ilişkin olarak Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine Madde 9.2 kapsamında yeni bir bildirim sunmuştur. Bu bildirim, Aralık 2026'da yapılması planlanan Bakan Murahhaslarının 1577. İnsan Hakları (DH) toplantısında incelenecektir.

Haberdar olun. Katılımda kalın.

ASSEDEL'den son haberleri, etkinlikleri ve fırsatları alın.