ASSEDEL
Göç meseleleri Fransa'daki tartışmaların merkezinde yer almakta olup 2022 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde özellikle öne çıkmıştır. IFOP'un bir anketi 1, katılımcıların yalnızca %21'inin "Fransa'ya gelen mültecilerin çoğunun topluma entegre olmayı başaracağını" düşündüğünü, %46'sının ise tam tersini düşündüğünü göstermektedir. Buna karşın büyük bir çoğunluk, gerçek bir entegrasyon için dil öğreniminin vazgeçilmez olduğunu düşünmektedir.
Fransa'daki göçmenler, mülteciler ve sığınmacılar ulusal, Avrupa ve uluslararası metinlerle korunmaktadır. Bunlar, örneğin Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlar tarafından da tanımlanmaktadır; Birleşmiş Milletler, göçmeni göç nedenleri ve yolları ne olursa olsun yabancı bir ülkede bir yıldan uzun süre ikamet etmiş herhangi bir kişi olarak tanımlar. 1951 tarihli Cenevre Sözleşmesi ise "mülteci" teriminin tanımını2 ve buna bağlı hakları belirtmektedir. Ulusal düzeyde, Fransa'da mülteci statüsünün tanınması ve oturum kartlarının verilmesinden OFPRA sorumludur.
Ev sahibi ülkenin dilinde yetkinlik, göçmenlerin sosyal ve mesleki entegrasyonu için hayati önem taşır. Fransa'da Fransızca; temel iletişim, sağlık hizmetlerine erişim, istihdam, konut ve vatandaşlık için bir ön koşuldur. Örneğin ikamet için A1.1 düzeyinde, vatandaşlık edinmek için ise B1 düzeyinde Fransızca bilgisi gerekmektedir. Dil aynı zamanda kimlik inşasında da kilit bir rol oynar; onu konuşanları bir araya getirir, konuşmayanları ise dışarıda bırakır.
Fransa'da göçmenlere Fransızca öğretmek için çeşitli düzenlemeler bulunmaktadır. Örneğin, kabul merkezlerinde (CADA) ve çeşitli dernekler aracılığıyla sığınmacılara ve mültecilere yönelik kurslar verilmektedir. Ayrıca, Fransa'ya yeni gelen tüm yabancıların imzaladığı ve onları bir yıllık dil eğitimi almaya yükümlü kılan Cumhuriyetçi Entegrasyon Sözleşmesi (CIR) de mevcuttur. Bunların yanı sıra, "Vivre en France" ve "Happy FLE" gibi çevrimiçi uygulamalar da ücretsiz kurslar sunmaktadır; ancak etkili bir öğrenme için gerekli olan insani etkileşimden yoksun oldukları için eleştirilmektedir.
Çevrimiçi düzenlemeler, kişiselleştirilmiş destekten yoksun olmaları nedeniyle eleştirilmektedir. Nitekim göçmenlerin tanıklıkları, kendi kendine öğrenmenin çoğu zaman yetersiz kaldığını göstermektedir. Ayrıca B1 düzeyinin üzerindeki kurslar nadir ve pahalıdır; bu da nitelikli göçmenlerin mesleki entegrasyonunun önünde engeller oluşturmaktadır.
Avrupa Sosyal Şartı, Avrupa Birliği üyesi devletlere göçmenlerin eğitimi ve entegrasyonu konusunda yükümlülükler getirmektedir. 19. madde, göçmen işçiler ve aileleri için ulusal dilin öğrenilmesinin kolaylaştırılmasını gerektirmektedir. Ancak Fransa'nın hayata geçirdiği düzenlemeler yetersiz bulunmakta ve dolayısıyla bu maddeyi ihlal etmektedir.
Devletin sunduğu çevrimiçi düzenlemelerin yetersizliği ve uygunsuzluğu karşısında sivil toplum, göçmenlerin ihtiyaçlarına daha uygun eğitimler sunmak üzere harekete geçmiştir. Fransa'da bu tür girişimlere kendini adamış yaklaşık 1500 dernek bulunmaktadır. Bunlar arasında France Terre d'Asile ve CFDT tarafından yürütülen "Duos de demain" programı anılabilir. Program, gönüllü Fransızların göçmenlere Fransızca öğrettiği dil refakatçiliği yaklaşımıyla öne çıkmaktadır. Bu yaklaşım, dilin somut biçimde öğrenilmesini, sosyal bağların kurulmasını ve önyargıların azaltılmasını kolaylaştırmaktadır.
Çok sayıda dernek ayrıca Alsace Syrie, Fondation Armée du Salut, CASAS ve ABAJAD gibi yüz yüze Fransızca kursları da sunmaktadır. Ancak bu girişimler yeterli değildir; kurslar çoğu zaman düzenli yapılmamakta ve gönüllü öğretmenler her zaman eğitim almış olmamaktadır. Ayrıca öğrenici gruplarındaki düzey farklılıkları ve pedagojik takibin eksikliği bu sorunları daha da ağırlaştırmakta, göçmenleri çoğu zaman iletişim kurmak için çeviri yazılımlarına başvurmaya zorlamaktadır.
Bu kaygılara yanıt vermek üzere ASSEDEL, analizi doğrultusunda çeşitli öneriler sunmaktadır. Her şeyden önce, tüm göçmenlere erişilebilir, düzenli ve ücretsiz dil eğitimi sunulmalı, aynı zamanda eğitimin kalitesini güvence altına almak için öğretmenlere de eğitim verilmelidir. Farklı düzeylerde kurslar oluşturulması, göçmenlerin eğitimi C2 düzeyine kadar sürdürebilmesini sağlayacaktır. Son olarak, sertifika sınavlarına girme imkânı da tanınmalıdır.
Özetle, Fransızca öğrenimi göçmenlerin Fransa'daki entegrasyonu için vazgeçilmezdir. Dil öğrenimi için çok sayıda düzenleme mevcuttur; ancak bunlar yetersizdir ve uluslararası yükümlülüklere uyulabilmesi ile göçmenlerin entegrasyonunun sağlanabilmesi için iyileştirilmeleri gerekmektedir.
Çalışmanın tamamını okumak için lütfen buraya tıklayın.