ASSEDEL
21 yaşındaki çevre aktivisti Rémi Fraisse, 25-26 Ekim 2014 gecesi Tarn bölgesindeki Sivens barajı inşaat alanı çevresinde yaşanan çatışmalar sırasında hayatını kaybetti. Bir kolluk operasyonu sırasında bir jandarma tarafından atılan saldırı tipi bir el bombasının patlaması sonucu öldü.
On yılı aşkın süren hukuki mücadelenin ardından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 27 Şubat 2025 Perşembe günü bu davada Fransız yargısı tarafından verilen ilk kararı bozan bir karar açıkladı.
Fransız yargısı Ocak 2018'de davada kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş ve el bombasını atan jandarmanın herhangi bir suç işlemediği sonucuna varmıştı; çünkü jandarmanın eylemlerinin Fransız hukukunda güç kullanımı için belirlenen kurallara uygun olduğu değerlendirilmişti. Bu karar önemli tartışmalara yol açmış ve AİHM de dahil olmak üzere çeşitli hukuki başvuruların yapılmasına neden olmuştu.
Bununla birlikte, idare mahkemesi Fransız devletini Rémi Fraisse'in ailesine tazminat ödemeye mahkûm etmiş, ancak kolluk operasyonunun yönetiminde herhangi bir kusur bulunduğunu kabul etmemişti.
AİHM kararında, Fransa'nın yaşam hakkıyla ilgili Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2. maddesini ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, “söz konusu operasyonların denetlenmesi, hazırlanması ve yürütülmesindeki eksikliklere” dikkat çekti.
Bunun sonucunda Fransa, Rémi Fraisse'in yakınlarına uğradıkları manevi zararın karşılığı olarak 5.600 ila 16.000 avro arasında değişen tazminatların yanı sıra yargılama masraflarını ödemeye mahkûm edildi.
Bu tarihi karar, devletin kolluk operasyonlarının yönetimindeki ciddi eksikliklerinin açık bir şekilde tanınması anlamına geliyor. Rémi Fraisse'in ailesinin bazı üyelerini temsil eden avukat Claire Dujardin'e göre bu karar, Fransa'da bir kolluk operasyonunda silah kullanımına ilişkin verilen ilk karar niteliğinde.
AİHM özellikle OF-F1 saldırı tipi el bombalarının tehlikelerine ve bunların kullanımını denetleyecek etkili bir kontrol sisteminin bulunmamasına dikkat çekmiş ve bu ihmali devletin ciddi bir kusuru olarak değerlendirmiştir.
Rémi Fraisse davası, Fransa'da kayda değer bir dizi polis şiddeti vakasının parçasıdır. Bunlar arasında, 2018 yılında Marsilya'da bir göz yaşartıcı gaz bombasının isabet etmesi sonucu hayatını kaybeden Zineb Redouane ve 2020 yılında bir trafik kontrolü sırasında gerçekleştirilen şiddetli bir polis müdahalesinin ardından hayatını kaybeden Cédric Chouviat davaları da bulunmaktadır. Bu davalar, Fransa'daki kolluk uygulamaları ve güç kullanımının düzenlenmesinde devletin sorumlulukları konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirmiştir.
Bu karar aynı zamanda hukukun aktivizm aracı olarak önemini de ortaya koymaktadır. Rémi Fraisse'in yakınlarının ve avukatlarının kararlılığı, hukuki girişimlerin devletin kusurlarının tanınmasına yol açabileceğini ve polis şiddetinin mağdurlarına umut sunabileceğini göstermektedir. “Les dynamiques de l’outil juridique dans les combats militants pour la lutte contre les violences policières” başlıklı araştırma makalemde, ekli PDF versiyonunda açıklandığı üzere, hukukun kullanılması sorumlulukların ortaya çıkarılmasına ve adalet ile temel hakların korunması konusunda ilerleme sağlanmasına yardımcı olmaktadır.
Kaynaklar:
https://www.leclubdesjuristes.com/justice/mort-de-remi-fraisse-la-france-condamnee-par-la
cedh-9624/?
https://www.france24.com/fr/france/20250228-mort-r%C3%A9mi-fraisse-cedh-condamnation
france-apr%C3%A8s-dix-ans-bataille-judiciaire-sivens-justice-gendarmerie-grenade?
https://fr.wikipedia.org/wiki/Mort\_de\_R%C3%A9mi\_Fraisse?
https://www.politis.fr/articles/2025/02/justice-luttes-mort-de-remi-fraisse-la-cedh-condamne-la
france/
https://www.lemonde.fr/societe/article/2025/02/27/mort-de-remi-fraisse-la-condamnation-de-la
france-par-la-cedh-va-a-contre-courant-des-conclusions-de-la-justice_6567620_3224.html