ASSEDEL
Ekrem İmamoğlu ve Türkiye Muhalefeti: Bir Siyasi Silah Olarak Yargı
19 Mart 2025 tarihinde, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, "yolsuzluk" ve "terör örgütüne yardım etme" suçlamalarıyla gözaltına alındı.
23 Mart’ta Sayın İmamoğlu, diğer 47 şüpheliyle birlikte yolsuzluk suçlamasıyla tutuklanarak cezaevine gönderildi. Aynı soruşturma kapsamında gözaltına alınan Şişli ve Beylikdüzü ilçe belediye başkanlarıyla birlikte kendisi de görevden uzaklaştırıldı.
Sayın İmamoğlu’nun tutuklanması, 15 milyondan fazla seçmenin katıldığı ön seçimde Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 2028 cumhurbaşkanlığı seçimi adayı olarak ilan edilmesinden sadece dört gün önce gerçekleşti. Buna ek olarak, 18 Mart’ta İstanbul Üniversitesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre cumhurbaşkanlığına aday olabilmek için ön şart teşkil eden Sayın İmamoğlu’nun üniversite diplomasını iptal etti. (1)
İfade Özgürlüğü Saldırı Altında
Belediye Başkanı İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından ülke genelinde ve ayrıca Berlin, Stockholm ve Paris’te çoğunlukla Avrupa’daki geniş Türk göçmen nüfusunun da katıldığı bir protesto dalgası başladı (3). Bu protestolar sırasında sadece göstericiler değil, basın kuruluşları ve mensupları da Türk makamlarının hedefi haline geldi.
Avrupa Konseyi’ne göre, “27 Mart 2025 tarihinde BBC’nin İngiliz gazetecisi Mark Lowen, on yedi saatten fazla gözaltında tutulduktan sonra ‘kamu düzenine tehdit’ gerekçesiyle sınır dışı edildi; 28 Mart 2025 tarihinde ise protestoları takip etmek isteyen İsveçli gazeteci Joakim Medin Türkiye’ye varışında gözaltına alındı. Ayrıca Agence France-Presse fotoğrafçısı Yasin Akgül, İstanbul’daki protestoları takip ettikten sonra üç gün boyunca gözaltında tutuldu. [..] Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK); Halk TV, SZC TV, Tele 1 ve Now TV televizyon kanallarına idari para cezaları ve/veya 10 güne varan geçici yayın durdurma cezaları uyguladı.” (1)
Avrupa Konseyi: Oy Birliğiyle Kınama
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Büro Heyeti, Belediye Başkanı İmamoğlu’nun tutuklanmasının gerçekleştirildiği koşulları kınadığını açıkladı. Kurumun değerlendirmesi netti ve Büronun şu sözleriyle özetlenebilirdi: “Sayın İmamoğlu’nun cumhurbaşkanı adayı olmasını engelleyerek, aynı zamanda Türkiye’deki muhalefeti gözdağı ile sindirmeyi, engellemeyi ve Türk vatandaşlarının özgür siyasi tercihini kısıtlamayı hedefliyorlar.” (2)
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Michael O’Flaherty, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı’nın tutuklanmasının ardından Türk polis güçlerinin protestoculara yönelik uyguladığı iddia edilen çok sayıda şiddet olayının ardından, “Türk makamlarını barışçıl toplanma özgürlüğü, ifade özgürlüğü ve medya özgürlüğüne saygı konusundaki insan hakları yükümlülüklerini yerine getirmeye” çağırdı. (5)
Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi Başkanı Marc Cools, hukuki ve idari işlemlerin zamanlamasını eleştiren sert bir açıklama yaparak şunları söyledi: “İstanbul Üniversitesi’ni, Belediye Başkanı İmamoğlu’nun 1994 yılına ait diplomasının bu hafta yapılan iptal kararını geri almaya çağırıyoruz. Üniversite diplomasına sahip olmak cumhurbaşkanı adayları için bir şarttır. Diplomanın verilişinden otuz yılı aşkın bir süre sonra ve tam da ihtiyaç duyduğu anda elinden alınması bir tesadüf olamaz. Üniversite bu diplomayı iade etmelidir. [..] Bu eylemlerin zamanlaması, suçlamaların inandırıcılığını da sorgulatır hale getirmektedir.” (4)
Avrupa Birliği Aday Ülkesini Uyarıyor
Yüksek Temsilci/Komisyon Başkan Yardımcısı Kallas ve Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Komiser Kos tarafından yapılan ortak açıklamada şu ifadelere yer verildi: “AB, Türk makamlarını tam şeffaflık sağlamaya ve adil yargılanma süreçlerine uymaya çağırmaktadır. Bir AB aday ülkesi ve Avrupa Konseyi’nin köklü bir üyesi olarak Türkiye’nin en yüksek demokratik standartları ve uygulamaları hayata geçirmesi beklenmektedir.” (6)
ASSEDEL’in Tutumu
Değerlerimiz ve çalışmalarımız doğrultusunda, Avrupa Konseyi kurumları tarafından dile getirilen görüşlere katılıyor; Belediye Başkanı İmamoğlu, Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan, Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık ile aynı soruşturma kapsamında tutuklanan diğer 106 vatandaş ve kamu görevlisinin tutuklanma koşullarını kesin bir dille kınıyoruz (1). ASSEDEL ayrıca İstanbul Üniversitesi’ni, Dr. Ekrem İmamoğlu’nun diplomasına yönelik kararlarını iptal etmeye davet etmektedir. Son olarak, Türk hükümetini ve makamlarını, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ve diğer uluslararası insani yükümlülüklerin olası ihlallerinin tespit edilebileceği durumları daha fazla sürdürmekten kaçınmaya davet ediyoruz.
KAYNAKLAR:
- Resolution 2597 (2025) of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe: “The arrest of the Mayor of Istanbul and the state of democracy and human rights in Türkiye”
- The Bureau of the Assembly calls for the immediate release of Ekrem İmamoğlu, Mayor of Istanbul (19/03/2025)
- Homeland elections and the new wave of protests by Turkey’s migrants in Europe, Imren Borsuk (2025)
- “Congress: Mayor İmamoğlu’s detention is an assault on democracy; he must be released” Congress of Local and Regional Authorities (2025);
- “Turkish authorities should uphold the right to freedom of assembly and expression in the context of ongoing protests”, Office of the Commissioner for Human Rights of the Council of Europe.
- “Joint Statement by High Representative/Vice-President Kallas and Commissioner Kos on the recent events concerning Istanbul Mayor Ekrem İmamoğlu”, European Commission (2025)