ASSEDEL
Kremlin'in bir numaralı düşmanı Aleksey Navalni, 16 Şubat'ta, « aşırıcılık » suçlamasıyla verilen 19 yıllık hapis cezasını çektiği Arktik'teki ceza kolonisinde hayatını kaybetti.[1]
Rus avukat ve siyasi aktivist Aleksey Navalni, yolsuzlukla mücadeleyi başlıca siyasi hedefi haline getirmişti. 2007'de Narod (« Halk ») hareketine katıldı ve Başkan Vladimir Putin'in otoriterliğine karşı birçok gösterinin öncüsü oldu.
Muhalefetin ana figürü olarak, eşi Yulia Navalnaya ile birlikte, öngörülebilir sonuçlar doğuran 2012 seçimlerinin ardındaki seçim hilelerini protesto etti. Sonraki yıllarda, Rus gizli servislerine atfedilen çok sayıda suikast girişiminin hedefi oldu. Ocak 2021'de Novichok sinir gazıyla zehirleme girişiminden sağ kurtulan Navalni, Rus halkının özgürlük ve demokrasi mücadelesinin ve direnişinin sembolü haline geldi. Navalni tutuklandı ve on dokuz yıl hapse mahkûm edildi. [2] Yolsuzlukla Mücadele Vakfı'na, olası sonuçlara rağmen seslerini duyurmaktan çekinmeyen giderek daha fazla üye katıldığından ve Navalni'nin yurt dışında Rusya için demokratik bir geleceğin umut ışığı olarak giderek daha fazla tanınmasından dolayı, Putin'in otoriter rejimi için somut bir tehdit olarak görülmeye başlandı.
Sonraki yıllarda düzenli olarak bir ceza kolonisinden diğerine nakledildi ve Aralık 2023'te, acımasız tutukluluk koşullarıyla bilinen, « Kutup Kurdu » olarak adlandırılan Kharp yerleşimindeki 3 numaralı ceza kolonisinde hayatını kaybetti. "Gün ışığı günde iki saatten az [mevcuttu]" diye yazdı X'te, yurt dışına kaçan Rus gazeteci ve yolsuzluk karşıtı aktivist Maria Pevchikh. [3]
Tutuklandığından beri insanlık dışı ve onur kırıcı olarak değerlendirilen muamelelere maruz kaldı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız uzmanlar, hastaneye nakledildikten sonra bile yeterli tıbbi bakıma erişimi reddedilen Navalni'nin tutukluluğundaki korkunç koşulları kınamak için defalarca çağrıda bulundu.[4]
Geçen Ağustos'ta Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, olası yargısal tacize ve Rus yargısının siyasi amaçlarla araçsallaştırılmasına dikkat çekerek Navalni'nin serbest bırakılması çağrısında bulundu. [5]
BM'nin Rusya'daki insan hakları durumu Özel Raportörü Mariana Katzarova, Aralık ayı içinde Navalni'nin ortadan kaybolması karşısında endişesini dile getirdi.
BM İşkence Özel Raportörü Alice Edwards, kendisi de dahil olmak üzere birçok bağımsız BM uzmanının, Rus hükümetini Navalni'nin tutulduğu insanlık dışı koşullara son vermeye çağırdığını belirtti. [6]
Muhalifin ölümünün Rus yetkililer tarafından duyurulması bir öfke dalgasına yol açtı ve uluslararası toplumu derinden etkiledi. Navalni'nin ölüm nedenlerine ilişkin bir soruşturma yürütülmesi ve Rusya'daki tüm siyasi tutukluların derhal serbest bırakılması talep edildi.
Avrupa Parlamentosu Başkanlar Konferansı, Vladimir Putin'i siyasi rakibinin ölümünden sorumlu tutuyor.[7]
Rus aktivistin dul eşi Yulia Navalnaya, yakın zamanda Avrupa Parlamentosu'na hitap etti. Konuşmasında Rus yetkilileri, Navalni'nin Rus başkanın talebi üzerine öldürülmesini planlamakla suçladı.
Vladimir Putin hakkında şunları söylediği aktarılıyor: " […] Karşınızdaki bir siyasetçi değil, elleri kanlı bir haydut […] ". Bu durumda siyasi açıdan yenilikçi olmanın, siyasi bir rekabetle değil, organize suçla mücadele etmek anlamına geldiğini de sözlerine ekledi.[8]
Bugün Yulia Navalnaya, eşinin mücadelesini sürdürmeye kararlı. Rusya cumhurbaşkanlığı seçimleri vesilesiyle 17 Mart Pazar günü protesto düzenleyerek seçmenleri sandığa şu sloganı bırakmaya çağırdı: « Putin'e karşı öğlen ».[9]
Tutuklanmasından kısa süre önce Navalni, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi üyesi J. Maire'e, FSB'nin onu zehirlemek için 4 yıl boyunca nasıl takip ettiğini anlattı.
Bu yöntem, en uzaktaki muhalifleri bile güvende bırakmayan Stalinist tasfiyeleri (Troçki'nin Meksika'da bir KGB ajanı tarafından öldürülmesi) hatırlatmaktadır.
Navalni'ye siyasi suikast yöntemi olarak neden zehirlemeye başvurulduğu soruldu. Navalni, zehirlemenin Putin rejimine karşı çıkan herkese bir uyarı niteliği taşıyarak terör yaymak için bir araç olarak kullanıldığını belirtti. [10]
Rusya'da da yurt dışında da Rus başkana karşı bir muhalefet varlığını sürdürse de, Aleksey Navalni'nin arzuladığı « Geleceğin Güzel Rusya'sı »na giden yol, 15-17 Mart tarihlerinde yapılan son cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sonuçlarının da gösterdiği gibi belirsizliğini korumaktadır. Nitekim Vladimir Putin, oyların %87'sinden fazlasıyla seçildi. [11]
ASSEDEL, siyasi çoğulculuğun ifadesi olarak var olması gereken ve hukuk devletinin temel ilkesi olan siyasi muhalefete yönelik her türlü baskıya karşı tavır almaktadır. ASSEDEL, Aleksey Navalni'nin ölümünün bağlamını aydınlatmak üzere uluslararası kurumların denetiminde bağımsız soruşturmalar yürütülmesini ve herhangi bir siyasi tutuklunun veya protestolara katılmış herhangi bir vatandaşın derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasını talep etmektedir. Son olarak ASSEDEL, Rus topraklarında insan haklarını savunan tüm aktörleri (STK'lar, basın organları, uluslararası kuruluşlar, aktivistler ve muhalifler, bu konuya bağlı siyasi aktörler) desteklemektedir.
Fiammetta Bosso
[1]L’Express (2024) “Navalny : les trois questions qui se posent après la mort en prison de l’ennemi numéro 1 de Poutine”
[2] Enciclopedia Treccani “Navalny, Aleksei”
[4] ONU Info (2021) “Russie: des experts de l’ONU estiment que l’opposant Navalny est en grave danger et appellent à une évacuation médicale”
[5] ONU Actualités (2024) “Décès de l’opposant russe Alexeï Navalny”
[6] UN News (2024) “Russia : UN human rights office ‘appalled’ at death of Navalny in prison”
[7] Actualité Parlement européen (2024) “Statement by the conference of Presidents on the death of Alexei Navalny”
[8] Actualité Parlement européen (2024) “Ioulia Navalnaia : ‘Si vous voulez vaincre Poutine, combattez son réseau criminel”
[9] The Guardian “A farce, not an election: Russians abroad join ‘Noon against Putin’ protest” (2024)
[10] News PACE (2024) “Posthumous video shown of Alexei Navalny, speaking to PACE rapporteur Jacques Maire in 2020”
[11] Le Monde (2024) “En direct, présidentielle en Russie : le Kremlin salue le résultat « exceptionnel » de Poutine, la France dit « prendre acte » de cette réélection « dans le contexte d’une répression accrue de la société civile”