ASSEDEL
Avrupa Birliği genelinde uygun fiyatlı konutlara erişim, son on yılın en acil sosyal sorunlarından biri hâline gelmiştir. Artan yaşam maliyetleri, demografik baskılar ve konut arzındaki sınırlılıklar, giderek daha fazla insanın istikrarlı bir konut edinmekte zorlandığı bir duruma yol açmaktadır. Bu makale, Avrupa’daki konut krizine ve bunun insan haklarıyla bağlantılarına genel bir giriş sunmaktadır. ASSEDEL, yeterli konuta erişimde giderek büyüyen sorunları, insan haklarını ve sosyal adaleti geliştirme misyonumuz doğrultusunda ciddi bir endişe konusu olarak değerlendirmektedir. Bu doğrultuda, Aralık ayında Avrupa Parlamentosu’nda konuya odaklanan bir tartışma düzenliyoruz.
“Konut krizi” ile neyi kastediyoruz?
Avrupa Birliği genelinde “konut krizi” terimi, hem konutların bulunabilirliğini hem de karşılanabilirliğini etkileyen bir dizi yapısal baskıyı ifade etmektedir. Örneğin, son 15 yılda AB’de ortalama konut fiyatları yaklaşık %57,9 oranında artarken, kiralar yaklaşık %27,8 oranında yükselmiştir (Eurostat, 2025). 2023 yılında AB-27 nüfusunun yaklaşık %16’sı, hane halkındaki kişi sayısı için yeterli sayıda odanın bulunmadığı aşırı kalabalık konutlarda yaşamıştır (Avrupa Komisyonu, 2025). Artan kentleşme, iş veya eğitim amacıyla hareketlilik, yaşlanan nüfus ve hane halklarının büyüklüklerindeki değişimler, konut piyasaları üzerinde yeni talepler oluşturmaktadır.
Konut bir insan hakkı olarak
Konut yalnızca piyasada alınıp satılan bir mal değil, aynı zamanda temel bir insan ihtiyacı ve temel bir hak olarak da kabul edilmektedir. AB Temel Haklar Şartı’nın 34. maddesi, ihtiyaç sahibi kişilerin sosyal ve konut yardımına erişim hakkını kabul etmektedir (Avrupa Birliği, 2012). Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmesi gibi uluslararası çerçeveler de herkes için yeterli konut hakkını vurgulamaktadır (BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 1991). İnsan hakları açısından “yeterli konut”; yaşanabilirlik, karşılanabilirlik, erişilebilirlik, güvenlik, ayrımcılık yapılmaması ve onurlu bir yaşam sürdürebilme imkânını kapsamaktadır.
Konut krizi toplumun farklı kesimlerini etkilese de bazı gruplar daha kırılgan durumdadır (OECD, 2023). Bunlar genellikle işgücü piyasasına yeni giren gençler, düşük veya düzensiz gelire sahip aileler, geçici veya mevsimlik işlerde çalışan kişiler, sabit gelirle yaşayan yaşlılar ile yeni konut piyasalarında yol bulmaya çalışan göçmenler ve hareket hâlindeki AB vatandaşlarıdır.
Bu tartışma neden önemli?
Konut krizi ekonomik, sosyal ve insan hakları boyutlarını aynı anda kapsamaktadır. İstikrarlı ve karşılanabilir bir konut; istihdama, eğitime, sağlık hizmetlerine ve toplumsal yaşama erişim açısından temel öneme sahiptir. İnsanlar bir konutu karşılayamadığında, uygun olmayan yaşam koşullarına zorlandığında veya evsiz kalma riskiyle karşı karşıya olduğunda, diğer haklarını kullanabilme imkânları da kısıtlanmaktadır. Bu nedenle politika yapıcılar, sivil toplum, akademisyenler, hizmet sağlayıcılar ve krizden etkilenen topluluklar arasındaki sürekli diyalog büyük önem taşımaktadır. Mevcut krizin temel nedenlerini ve bunun insan hakları üzerindeki etkilerini anlamak, yapıcı bir tartışma için gerekli bir çerçeve sunmaktadır. Bu Aralık ayında Avrupa Parlamentosu’nda gerçekleştireceğimiz bilgilendirici tartışmaya hazırlanırken amacımız, bilinçli ve bilgiye dayalı bir tartışmayı teşvik etmek ve Avrupa’daki herkesin yeterli ve karşılanabilir konutlara erişebilmesini sağlamaya yönelik daha geniş bir çabaya katkıda bulunmaktır.
Konut ve insan hakları konusundaki bu tartışmanın bir parçası olun. Avrupa Parlamentosu’nda düzenleyeceğimiz etkinliğe katılmak için şimdi kayıt olun:** https://luma.com/5xu7h9ul
Sources
Eurostat, 2025. House prices and rents continue to rise in early 2025. Available here
European Commission, 2025. Living conditions in Europe – housing. Available here
European Union, 2012. Charter of fundamental human rights of the European Union. Available here
UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights, 1991. Available here
OECD. (2023). Brick by Brick: Better Housing Policies in the EU. Available here
